“Beter een goede buur dan een verre vriend,” luidt het bekende spreekwoord. Zeker nu we steeds vaker zijn aangewezen op onze eigen omgeving. Maar wat maakt iemand nu precies een goede buur?
Vroeger waren mensen uit pure armoede op elkaar aangewezen. Ze hielpen elkaar bij het binnenhalen van de oogst, bij het inmaken van groente, bij de geboorte van een kind en bij het regelen van een begrafenis. Ze brachten eten als je ziek was, maaiden het gras tijdens je vakantie en zorgden voor de post en de planten.
De kracht van burencontact
Burenrelaties ontstaan uit een gevoel van onderlinge verbondenheid. Hoe beter mensen hun buren kennen, hoe minder last ze van elkaar hebben. Maar als het misgaat, moet soms de Rijdende Rechter eraan te pas komen. Beter is om in gesprek te blijven. Het is verbazingwekkend hoeveel relaties en vriendschappen mislukken door slechte communicatie — of juist door een gebrek daaraan. Blijf praten.
Noaberschap: meer dan buren zijn
In het oosten van het land heeft men er een woord voor: Noaberschap of Nabuurschap. Het was een ongeschreven regel — een noaberplicht — dat je elkaar hielp. “Een noaber is meer dan je buur, een noaber is je noaste.” Dit gedachtegoed bestaat al decennia op het platteland van de Achterhoek, Twente, Groningen en Drenthe.
Wanneer je in een buurt kwam wonen, vroeg je de buren naast je of zij je noaber wilden worden. We hebben elkaar nodig: een intieme kring van mensen op wie we kunnen terugvallen. Dat was vroeger zo, en dat is nu nog steeds zo.
Hoogleraar sociologie Beate Volker (Universiteit Utrecht) zegt het treffend: “Al behoren buren meestal niet tot onze intiemste kring, toch is het fijn om goed contact te hebben met mensen die je bijna dagelijks tegenkomt.” Uit onderzoek blijkt dat wie zijn buren kent, zich veiliger, gelukkiger en minder eenzaam voelt. En daarvoor hoef je echt niet dagelijks bij elkaar op de koffie. Een vriendelijke groet op straat doet al wonderen. En als je buurvrouw dan ook nog de kat eten geeft tijdens je vakantie, of een oogje in het zeil houdt als je ziek bent, is dat heel fijn.
We hebben in Nederland een sociale cultuur. Toch komt het — vooral in het westen — voor dat buren elkaar amper kennen.
Noaberschap in heel Nederland
Noaberschap komt niet alleen voor in het oosten. In de rest van Nederland zijn mensen ongeveer even hulpvaardig, alleen noemen ze het anders. In Friesland heet het Mienskip, en in de Randstad spreekt men over liefde, verbondenheid of genegenheid. In de stad is het misschien geen ongeschreven regel, maar ook daar zijn genoeg buren die elkaar helpen en steunen.
Samen de buurt mooier maken
Steeds meer buurten organiseren initiatieven om hun omgeving leuker, veiliger en socialer te maken. Douwe Egberts en het Oranjefonds stimuleren dit met Burendag, dat dit jaar op zaterdag 24 september plaatsvindt. Maar ook zonder koffie‑actie moet een goede verstandhouding met je buren toch mogelijk zijn?