Geschiedenis en cultuur van brink tot brug

Algemene informatie

Contactgegevens
secretariaat en ledenadministratie:


Mevr. R. Lenderink,

Telefoon: 0546-673319

E-mail: ria.lenderink@gmail.com

overdracht panelenOudheidkundige Vereniging krijgt bijdrage van Univé voor aanschaf panelen

De Oudheidkundige Vereniging Den Ham-Vroomshoop organiseert ieder jaar een aantal tijdelijke tentoonstellingen. Verder worden in het Middendorpshuis te Den Ham gedurende de zomermaanden veelal langdurige exposities gehouden, om ook de vakantieganger wat moois te bieden. Daarbij is het gebruik van flexibel inzetbare tentoonstellingspanelen onontbeerlijk. De panelen die de vereniging bezat hadden echter hun beste tijd gehad en waren hard aan vervanging toe. 

Gelukkig kon een beroep worden gedaan op het Unifonds van Univé Stad en Land, dat als coöperatieve vereniging ook van maatschappelijke meerwaarde wil zijn voor zijn omgeving. Met financiële steun uit dit fonds was het voor de Oudheidkundige Vereniging mogelijk een set fonkelnieuwe panelen aan te schaffen.

Donderdag vond in het Middendorpshuis de officiële overdracht plaats waarbij voorzitter Cor Boom uit handen van Wim Holsappel namens Univé Stad en Land, en Harm Scheper als lid van de Unifonds commissie, de panelen in ontvangst mocht nemen.

De panelen werden direct in gebruik genomen met een expositie van fraaie foto’s van boerderijen uit de omgeving van Den Ham en Vroomshoop.

 


 

 

Opening tentoonstellingOpening tentoonstelling "Ontwerpen voor Sio"

De bezienswaardige expositie “Ontwerpen voor Sio” weerspiegelt de creatieve gaven van het echtpaar Rokus en Corry van Blokland-Mobach uit Gouda. Vanaf de oprichting van het bedrijf Speelgoedindustrie Overijssel eind dertiger jaren waren deze ontwerpers tot het einde van het bedrijf in 1982 nauw verbonden met dit internationale bedrijf, dat z’n hoofdvestiging in Vroomshoop kende. Het bekende duurzame houten speelgoed werd een bestseller en voor velen is dit nu nog steeds een feest van herkenning.

De stichting Levend Vroomshoop organiseert samen met onze Oudheidkundige Vereniging Den Ham-Vroomshoop deze bijzondere expositie. Bestuurslid Hans Nieboer van de stichting Levend Vroomshoop repte tijdens de officiële opening op vrijdagmiddag 6 mei van de weergave van een memorabel stuk duurzame lokale cultuurhistorie. De creatieve, inventieve en ook innovatieve gaven van het echtpaar van Blokland werden alom herkend, als ook de sociale betrokkenheid van Rokus van Blokland bij de werknemers van de Sio.

De in Noorwegen woonachtige Ron van Blokland, die nauw bij de totstandkoming van de expositie is betrokken, stond stil bij het verleden van de speelgoedfabriek en bij de bijzondere inzet en passie van zijn ouders en hun voorliefde voor het ontwerpen van uitdagend speelgoed van een hoge kwaliteit. Wethouder Bert Oudendijk van de gemeente Twenterand plaatste de Sio als een van de pijlers van de eerste Vroomshoopse industriële revolutie aan de toenmalige Stationsstraat. Er waren ook vestigingen in Amsterdam en Brussel en nog steeds worden producten herkend, zoals het bekende woordspel Scrabble, aldus wethouder Oudendijk. De kleindochter van het echtpaar van Blokland speelde een vioolstuk van Bach als opmaat naar de onthulling van het presentatiebord van de expositie “Ontwerpen voor Sio”.

Die openingshandeling werd onder groot applaus van de aanwezigen door het echtpaar Van Blokland en wethouder Oudendijk verricht. Corry van Blokland dankte mede namens haar man voor het initiatief en de opzet van deze tentoonstelling, die voelt als thuis komen. Namens Levend Vroomshoop dankte Hans Nieboer galeriehoudster en bewoonster Jacqueline Bart Ezendam en haar zoon Bart voor de gastvrijheid en voor het beschikbaar stellen van ruimtes in het 110-jarige station aan de Stationslaan in Vroomshoop.

De voormalige wachtkamer is omgetoverd in een ruimte vol met originele ontwerpen van het echtpaar Van Blokland en ook foto’s van werknemers zijn neergehangen. In de brede gang is ruimte gemaakt voor het kenmerkende Sio-speelgoed dat spontaan vanuit de lokale bevolking is aangedragen. Daarbij een fascinerend veelkleurig rond draaiend reuzenrad, dat als een van der topstukken kan worden beschouwd. De expositie maakte op zaterdagmiddag 7 mei deel uit van de activiteiten in het kader van de Week van de Amateurkunst in Twenterand. Vanaf volgende week is de expositie op de donderdagen tot en met de zaterdagen geopend van 14.00 uur tot 17.00 uur, en op afspraak te bezoeken. Vanaf mei verhuist de expositie naar het Middendorpshuis in Den Ham en zal daar tot 17 juni te bewonderen zijn.

 


 

sio vroomshoopOntwerpen voor sio

Onze Oudheidkundige Vereniging Den Ham-Vroomshoop organiseert in de periode mei/juni samen met de Stichting Levend Vroomshoop een tentoonstelling over de Sio, de Speelgoedindustrie Overijssel. Eerst drie weken in Vroomshoop, daarna drie weken in Den Ham. De tentoonstelling wordt de eerste periode gehouden in de wachtkamer van het voormalige stationsgebouw in Vroomshoop. De plek waar nu de eigenares van het gebouw, Jacqueline Ezendam haar atelier en galerie heeft.

De tentoonstelling onder de naam ’Ontwerpen voor Sio’ wordt ingericht door het echtpaar Van Blokland, met hulp van hun zoon Ron. De officiële opening is op vrijdag 6 mei om 16.00 uur. De expositie is in Vroomshoop drie weken te bekijken op donderdag, vrijdag en zaterdag van 14.00 – 17.00 uur. Daarna verhuist de expositie naar Den Ham, waar hij drie weken te zien is in het Middendorpshuis. De entree is gratis, maar een vrije gift wordt op prijs gesteld. 

Daar dichtbij, op de kruising van Stationslaan en De Nijverheid in Vroomshoop, werd in 1938 de Speelgoedindustrie Overijssel (sio) opgericht. Met kleine letters geschreven, dat paste bij een moderne huisstijl, toen al. De heren Uilenreef, Van Riggelen, Mertens en De Groot besloten toen de sprong te wagen. Met hulp van toenmalig burgemeester Bramer kwam de speelgoedindustrie in Vroomshoop tot stand. Een welkom begin van de industrialisering in Vroomshoop, want het veen bleek niet onuitputtelijk en de textiel geen zekere handel. Sio was geboren. Vlakbij het station werden houten fabrieksloodsen gebouwd en in Duitsland werden de modernste machines gekocht. Begin 1939 begon de fabriek te draaien en werd op kleine schaal begonnen met het vervaardigen van houten kinderspeelgoed. Binnen tien jaar stond er een flink bedrijf en verlieten per dag duizenden soorten houten speelgoed de fabriekshal.

Het succes van sio bleek vooral uit de excellente kwaliteit van het speelgoed. Blokkendozen, poppenhuizen, speelgoedwinkeltjes, houten garages, autootjes, montagesets. Veel kinderen, over de hele wereld, zijn groot geworden met sio Mobilo en sio Montage. Het echtpaar Rokus en Corry van Blokland, nu woonachtig in Gouda, ontwikkelde bovendien talrijke puzzels en montagespeelgoedsets en jarenlang had sio de Nederlandse licentie van het bekende Scrabble-spel. Met kantoren in Vroomshoop, Amsterdam en Brussel leek het een succesverhaal zonder einde.

In 1979 brandde de vestiging in Vroomshoop af. Omdat de vraag naar houten speelgoed sterk was teruggelopen, werd besloten om na het faillissement, begin jaren ‘80, geen doorstart te maken. De sio is niet meer, maar generaties kinderen kunnen zich het speelgoed nog herinneren als de dag van gisteren.

 


 

Ledenvergadering 2016

U wordt van harte uitgenodigd voor de ledenvergadering van onze oudheidkundige vereniging op dinsdag 12 april vanaf 20.00 uur in Partycentrum De Zandstuve, Dennenweg 11 te Den Ham. Vanaf 19.45 uur staat de koffie (of thee) klaar.

Voor de pauze zijn de gebruikelijke onderwerpen aan de orde, zoals de verslagen van de secretaris en het financieel verslag van de penningmeester. Secretaris Ria Lenderink is aftredend maar stelt zich beschikbaar voor een nieuwe termijn. Tegenkandidaten kunnen  worden ingediend tot 7 april bij het secretariaat.

Na de pauze zal Johan Schot vertellen over zijn oorlogservaringen.  Hij kwam in de zomer van 1942 als Haags 'bleekneusje' bij het echtpaar Bartels-Pastink in Den Ham wonen. Ook de daarop volgende zomers kwam Johan daar logeren. Het laatste oorlogsjaar was hij er zelfs continu. Hij gaat ons op 12 april vertellen over zijn oorlogservaringen en over zijn leven in de jaren daarna.

Ook niet-leden zijn deze avond van harte welkom.

 


 

 

Bob van Dorth, geveltekens en schaalmodellen

In het Middendorpshuis, Grotestraat 4 in Den Ham, is gedurende de gehele zomerperiode ambachtelijk werk te bewonderen van de heer W.J.H. (Bob) van Dorth. Hij overleed in 2006 in Apeldoorn, maar hij werd geboren in Vroomshoop, waar hij aan de Hoofdstraat woonde.
Op de eerste verdieping, waar het streekmuseum van de Oudheidkundige Vereniging Den Ham-Vroomshoop is te vinden, staan vitrines gevuld met zijn schaalmodellen van boerengereedschap, wagens en karren. Die zijn verbazingwekkend nauwkeurig uitgevoerd, en minutieus vervaardigd. De modellen werden bepaald niet zomaar uit de losse pols in elkaar getimmerd. Veelal werden eerst nauwkeurige bouwtekeningen gemaakt, voordat de feitelijke houtbewerking van start ging. Op de foto’s staan twee voorbeelden. 

Ook op de begane grond zijn enkele fraaie voorbeelden te bezichtigen, maar daar overheerst toch een omvangrijke verzameling gevel- en stiepeltekens, óók van de hand van de heer Van Dorth. Deze werden en worden geplaatst op het hoogste punt van een gebouw, daar waar de windveren op elkaar aansluiten. Volgens de overlevering werd het gebouw daarbij overgedragen aan een hogere macht. De geloofsovertuiging speelde daarbij een belangrijke rol, want rooms-katholieke geveltekens onderscheiden zich van de protestantse. Typisch rooms zijn symbolen als het kruis, het anker, het zonnewiel (Christus symbool), het (heilige) hart, de hostie, de monstrans (kelk) en de miskelk. In protestantse regio’s is de vormgeving meestal minder uitbundig, maar wel decoratief. Als symbool wordt de lelie vaak aangetroffen, en ook een menselijk figuur of een levensboom komt geregeld voor. In beide categorieën worden ook typisch onheil afwerende symbolen aangetroffen. Dat kunnen paardenhoofden zijn of een donderbezem, die donder en bliksem zou verjagen.Van Dorth heeft de modellen grotendeels ontleend aan het boek ‘Gevel- en stiepeltekens in Oost-Nederland’ van Jan en Everhard Jans. In het kwartaalblad ‘van brink naar brug’ van juni jl. is een interview te lezen dat Bertus Klaassen had met de heer Van Dorth.

Het Middendorpshuis, waar ook de Twenterand Tourist Info gehuisvest, is te vinden in het centrum van Den Ham aan de Grotestraat 4 en is tijdens kantoortijden vrij toegankelijk.

 


 

Oudheidkundige Vereniging Den Ham-Vroomshoop
Correspondentieadres: Lambertinck 30, 7683 WP Den Ham